ገሊኡ ግዜ እቲ መራሒ በቲ ዝበሃል ዕውርነት ፍጥነት ክሕመም ይኽእል እዩ። እዚ ድማ እቲ መራሒ ብብዝሒ በይኑ ኣብ ጽርግን መንገድ ወይ ኣብ ንኡሳን መገድታት ንነዊሕ ርሕቀት መኪናኡ ክዝውር ከሎ የጋጥም። ብፍጥነት ካብቲ ዝተመደበ ስለ ዝዝውር፡ ኣይጥንቀቕን እዩ። እዚ ድማ ብብዝሒ ኣብ ግዜ ሓጋይ ይኸውን።

ኣብነታት ናይ ገለ መገድታት፡ ሰብ በዕውርነት ፍጥነት ክሕመም ዝኽእለሉ፡

እቲ መራሒ ብዘይ ድምጺ ዝፍኖ ሓዳስ መኪና እንተ ዝዝውር፡ ብዕውርነት ፍጥነት ክሕመም ይኽእል እዩ።

ምስዓውርነት ፍጥነት ብኸመይ ትሰማማዕ?

 
• ኣዒንትኻ ተንቀሳቓሲት ግበራ፡ ኣብቲ ቅድሜኻ ዘሎ መንገድ ጥራይ ኣይተተኵር።
 
• ንነዊሕ ርሕቐት እንተ ትዝውር፡ መቑጽጸሪ ፍጥነት ተጠቐም።
 
• ኩሉ ግዜ ንሒደት ሰከንዲታት ኣብ ውሽጢ መስታወትን ኣብ ጎኒ መስታወትን ኣዒንትኻ ኣንቀሳቕስ።
 
• ዕንቅፋት ወይ ድኻም ምስ ዝስምዓካ፡ ንእሽቶ ዕረፍቲ ውሰድ።

ብርሃናዊ ኣደናጋሪ ምጥማት (Photophobia) እንታይ ማለት እዩ?

ብርሃናዊ ኣደናጋሪ ምጥማት፡ ድሕሪ እቲ ብርሃን ወይ ጽንዓት ብርሃን ንእሽቶ ምዃኑ፡ ሓዊሱ ብሃንደበት ዓቢ ብርሃን ናብ ዓይኒ ምእታው ዘስዕቦ እዩ። እዚ ድማ ብርሃናዊ ኣደናጋሪ ምጥማት ይፈጥር።

ብርሃናዊ ኣደናጋሪ ምጥማት ኣብ ግዜ ምዝዋር ሓደገኛ ይኸውን። ምኽንያቱ እቲ መራሒ ንሓያለ ሰከንዲታት ብግቡእ ናይ ምርኣይ ዓቕሙ ከጥፍእ ይኽእል፡ ክሳዕ እታ ዓይኒ ምስቲ ሓዳስ ብርሃን ወይ ጽንዓት ብርሃን እተሰማማዕ። እዚ ድማ ብሰንኪ ጸሓይ፡ መብራህቲታት ኣብ መንገድ ወይ ብሰንኪ መብራህቲታት ተጻረርቲ መካይን ክኸውን ይኽእል።

ብርሃናዊ ኣደናጋሪ ምጥማት ኣበይ ክረኽበኒ ይኽእል?

 
• ካብ ፈዂዒ (tunnel) ወጺእካ ናብ መንገድ ክትከይድ ከለኻ።
 
• ኣብ ኣስፋልትን ጸሓይን ትንጸባረቕ።
 
• ኣብ መገድታት በረድ ዘለዎን ጸሓይን ትንጸባረቕ።
 
• ኣብ ዝነቕዐ መገድታትን ጸሓይን ትንጸባረቕ።
 
• ኣብ ጸልማት ኣብ ግዜ ምዝዋር ብሰንኪ መብራህቲታት ተጻረርቲ መካይን።

ብርሃናዊ ኣደናጋሪ ምጥማት ከይረኽበኒ ብኸመይ ክጥንቀቕ?

ካብ ፈዂዒ ክትወጽእ ከለኻ፡ ብቐጥታ ናብ ምንጪ ብርሃን ካብ ምጥማት ብምጥንቃቕ ብርሃናዊ ኣደናጋሪ ምጥማት ክትከላኸል ትኽእል ኢኻ። እቲ መጋረጃ ናይ መስታወት ተጠቐም፡ ብርሃን ንምቕናስ። ኣብ ዝነቕዐ መገድታትን በረድ ዘለዎን ኣስፋልትን፡ ናብቲ ኣብ መሬት ዘሎ ናይ ብርሃን ምንጽብራቕ ነጥቢ ካብ ምጥማት ተጠንቀቕ፡ ኣብ ጥቓኡ ድማ ርአ።

ናይ ፈዂዒ ርእየት (Tunnel Vision) እንታይ እዩ?

ናይ ፈዂዒ ርእየት ሓደገኛ ይቑጸር። ምኽንያቱ እቲ መራሒ ነቲ ኣብ ከባቢኡ ዘሎ ርእየት የጥፍእ፡ ትኩረቱ ድማ ኣብ ሓንቲ ፍሉይ ነጥቢ ኣብ መንገድ ጥራይ የንበር፡ ብዘይካ ጎኒኡን ኣብ ከባቢኡ ዘሎን። እዚ ኩነታት እዚ ብሰንኪ ፍጥነትን ምዝዋር ኣብ ፈጣን መንገድ ወይ ኣውቶስትራዳ ይኸውን። እዚ ድማ ንቀለቤት ዓይኒ ይጸብቦ፡ እታ ዓይኒ ድማ ነቲ ከባቢ ወይ ምልክታትን ጽሑፋትን ትራፊክን ካልእን ንምርኣይ ዘይትኽእል ትኸውን።

ምኽንያታት ናይ ፈዂዒ ርእየት

 
• ኣዒንቲ እቲ መራሒ ዘይንቀሳቐስ።
 
• ልዑል ፍጥነት።
 
• መንገድ ጽርግን።
 
• ድኻም እቲ መራሒ።
 
• ጭንቀትን ፍርሕን።
 
• ዘይምትኩርን ምድናግርን።

ካብ ናይ ፈዂዒ ርእየት ብኸመይ ክጥንቀቕን ካብኡ ክሓልፍን ይኽእል?

ካብ ከምዚ ዝኣመሰለ ኩነታት ምጥንቃቕ ቀሊልን ምቹእን እዩ። እቲ መራሒ ኣዒንቱ ኩሉ ግዜ ተንቀሳቓሲት ክገብረን ኣለዎ፡ ኣብ ሓንቲ ነጥቢ ወይ ብቐጥታ ኣብ ቅድሚ መስመር ምዝዋር ወይ ቅድሚ መኪናኡ ጥራይ ክትኩር የብሉን። ኣብ ኩሉ ኣንፈት ክርኢ ኣለዎ፡ ኣዒንቱ ድማ ኣብ ሓንቲ ነጥቢ ቅድሚኡ ክትኩር የብሉን።

ልዑል ፍጥነትን ምዝዋር ኣብ ኣውቶስትራዳታትን ጽርግን መገድታትን ንነዊሕ ርሕቀት፡ ቀዳማይ ምኽንያት ናይ ፈዂዒ ርእየት ወይ ዕውርነት ፍጥነት እዩ። እቲ መራሒ ኩሉ ብፍጥነት ካብቲ ዝስምዖ ወይ ዝደልዮ ዝዝውር ይመስሎ።

እቲ መራሒ ምስ ዝደክም፡ ትኩረቱ ኣዝዩ ንእሽቶ ይኸውን፡ ርእየቱ ድማ ኣብ ሓንቲ ነጥቢ ቅድሚት ጥራይ ይኸውን። እዚ ድማ ዓቕሙ ናይ ምርኣይ ዘንቀሳቕስ ኣዒንቲ የጥፍኦ።

መብዛሕትኦም ሓደስቲ መራሕቲ ናብ ቅድሚትን ካብ መኪና ርሑቕን ኣይርእዩን። ነቲ ኣብ ከባቢኦም ዘሎ ድማ ኣይጥንቀቑን። እዚ ድማ ሓደ ዓቢ ጸገም እዩ ንኹሎም።

ምኽንያቱ እቲ መራሒ ኣብ ውሽጢ መኪና ውጥረት ይስምዖ፡ ይፈርህን ነርቭታቱ ይሕረቑን። ርእየቱ ድማ ኣብ ሓንቲ ነጥቢ ቅድሚ መኪናኡ ጥራይ የትኵር። እዚ ድማ ዓቕሙ ናይ ምግንዛብን ምምካት ኣብ መንገድን መስመራት ምዝዋርን የጥፍኦ።

እቲ ብመራሒ ዝፍጸም ፍሉይ ኩነታት እውን፡ ትኩረቱ ኣብ ግዜ ምዝዋር ንምጥፋእ ይሕግዝ። ርእየቱ ድማ ዘይንቀሳቐስ ይኸውን፡ ምኽንያቱ ብኻልእ ነገራት ስለ ዝተሓዝ፡ ኣእምሮኡ ስለ ዝተበታተነ ወይ ቀንዲ ነገራት ኣብ ግዜ ምዝዋር ስለ ዝረሰዐ።

ነቲ ኣብ ላዕሊ ዝጸሓፍናዮ እንተ ርኢና፡ መብዛሕትኡ ጸገማት መራሕቲ ብዘይንቀሳቐስ ርእየት እዩ። ኩሉ ድማ ምስ ርእየትን ትኩረት መራሒን ዝተሓሓዝ እዩ።

ኣዒንትኹም ተንቀሳቐስቲ ክትገብሩን ነርቭኹም ድማ ኣብ ግዜ ምዝዋር ህዱእ ክትገብሩን ምምሃር የድልየኩም። እዚ ድማ ንዓኻትኩምን ንኻልኦትን ሓደጋ ዘስዕቡ ብዙሓት ነገራት ንምጥንቃቕ ይሕግዝ። እዚ ድማ ምስ ግዜ ልምዲ ይኸውን እሞ፡ ብቐጥታ ድማ ይፍጸም።